Symbolisch bewustzijn

Tijdens mijn zoektocht stuitte ik ook op het woord symbolisch bewustzijn. Dat bleek te slaan op tekenen en richtingaanwijzers die we in ons leven krijgen. Sommige mensen zien of ervaren ze wel, anderen niet. Als je je symbolisch bewustzijn ontwikkelt, leer je je meer bewust te zijn van antwoorden die je krijgt op vragen die in jou leven. Bijvoorbeeld via tekeningen, dromen, actieve imaginatie, meditatie, hypnose, sprookjes en de beeldtaal van de Bijbel. Maar ook door schijnbaar toevallige dingen die gebeuren in je dagelijks leven.

Omdat ik in die periode heel levendige dromen en bijzondere (metafysische) ervaringen had en mijn kinderen ook besloot ik naast de opleiding Zingeving en spiritualiteit de opleiding Symbolische psychologie te gaan doen. Over de psychologie van dr. Carl Gustav Jung. Ik leerde daar dat veel mensen betekenisvolle dromen hebben, zoals helderziende dromen, voorspellende dromen, dromen waarin telepathisch contact plaatsvindt en religieuze dromen, die je net als tekeningen kunt leren interpreteren. Ik leer er ook dat dromen die echt nergens op lijken te slaan, onderdelen van je belevingswereld zijn en dus waardevol. Hieronder vind je een paar voorbeelden van dromen met een religieuze inslag.

De vlekjesdroom
Onze oudste dochter had als peuter/kleuter voortdurend last van eczeem. Op een avond vraag ik haar of ze misschien zou willen bidden of haar vlekjes weg mogen gaan. Dat vind ze wel wat. De volgende ochtend vraag ik haar of ze nog gedroomd heeft. “Ja” zegt ze, “Jezus was er. Hij zei drie dingen: om mijn vlekjes weg te laten gaan moet ik zorgen dat ik me goed voel. Op mijn knie (blauwe plek) mag een zalfje en mijn splinter zal vanzelf weg gaan”.

De splinter bleek al verdwenen te zijn. Dat was mooi. Ik vroeg haar wat je goed voelen zou kunnen betekenen. Ze antwoordt “je blij en tevreden voelen”. We smeren een zalfje op haar knie. Als we later buiten lopen vraag ik haar nog een keer wat het advies ook al weer was. Ze herhaalt precies hetzelfde. Het voelde als een bijzondere droom, die voor haar betekende dat ze iets te doen heeft met het thema ‘je blij en tevreden voelen’.

Overgang naar een andere wereld
Jezus kwam ook eens in mijn droom voor. Ik stond naast hem op een boot met een paar andere mensen. We waren niet aanwezig als mensen met een lichaam maar als energieën. Hij liet ons zien dat mensen niet bang hoeven te zijn om dood te gaan en liet ons een doek zien die leidde naar een andere, parallelle, wereld. Als mensen daadwerkelijk over gingen bleek het aan de andere kant van het doek niet wezenlijk anders dan hier. Je bleef gewoon bestaan.

Af en toe zagen we iemand die naar de andere kant van het doek was gegaan terug als een schim en lichaamsafdrukken door het doek heen. We herkenden diegene dan. Het was een hele geruststellende ervaring. Later tijdens deze droom lag er iemand opgebaard en gewikkeld in witte doeken. Toen ik aandacht besteedde aan deze persoon, kwam hij weer tot leven.

Is er meer?
Als je deze laatste droom letterlijk neemt, suggereert hij dat er meer is na de dood. Dat we niet ophouden te bestaan, maar voortleven in een andere, voor ons nu nog onzichtbare wereld. Dr. Elisabeth Kübler-Ross, een Amerikaans psychiater en grondlegster van de hospices zoals wij die kennen, onderzocht meer dan 20.000 gevallen van bijna-dood-ervaringen en bijzondere ervaringen rondom de dood. Voor haar staat vast dat er daadwerkelijk sprake is van een voortbestaan na de dood. Ook de Nederlandse hartspecialist dr. Pim van Lommel stuitte op vele van deze ervaringen en startte een wereldwijd onderzoek. Ik had de eer hem te ontmoeten.

Beide medici geloofden voor hun onderzoeken absoluut niet in het bestaan van dergelijke verschijnselen. Laat staan een voortbestaan na de dood. Zij kregen de inzichten na de analyse van vele duizenden verhalen. Ook veel hypnotherapeuten vertellen dat mensen in een trance spreken over vorige levens. Het boek Een secretaresse in de etalage van Hans ten Dam deelt 25 van deze therapeutische sessies op een heldere en humoristische manier. Mijn droom zou op die manier bekeken als een herbeleving kunnen worden gezien.

Ratio versus beleving
Als ik rationeel denk ben ik op zijn zachtst gezegd voorzichtig met zo’n conclusie. Maar wat het symbolisch bewustzijn typeert, is dat jij de enige bent die kan weten of iets als waar voelt. Het is jouw symboliek en jouw waarheid. Een ander kan een zelfde symbool heel anders interpreteren. De één die over een kikker droomt zal bijvoorbeeld zeggen dat een kikker een glad, vies, koud wezen is, terwijl een ander zal zeggen dat dit eigenlijk een prins is, als je hem kust.

Hoewel ik de droom aan de ene kant letterlijk interpreteerde, als in ‘er is meer dan dit leven, de overgang is vloeiend en contact na de dood is nog mogelijk’, vertelde de droom mij op dat moment ook dat de zware tijd waar ik in zat niet het einde zou zijn. Dat er een nieuwe periode op me wachtte als ik door deze zware jaren heen zou komen. Deel 2 van de droom leek daarbij nog een boodschap in zich te dragen: wat mij zou kunnen helpen met ‘opstaan uit de dood’ is mezelf aandacht geven. Werkelijke aandacht: zelfliefde.

Een droom als gids
Mijn droom over de overgang naar de dood bleek ook op een andere manier betekenisvol. De ochtend na deze droom deed ik mijn vrijwilligerswerk in het hospice. Er lag een oude vrouw in haar laatste uren voor het sterven nagenoeg niet aanspreekbaar op haar zij, vastgeklampt aan haar bed. Ik stelde me aan haar voor, maar realiseerde me direct dat een gesprek voeren onmogelijk was. Ze reikte me bevend haar hand. Ik pakte deze en ze gaf me ook haar andere.

We keken elkaar diep in de ogen en zwegen. Ik dacht bij mezelf ‘laat je tranen maar gaan wanneer je wilt’ en moest aan mijn droom van die nacht denken: ‘ze is zo dicht bij ‘het doek’, misschien kan ze alvast een glimp van de overkant te zien krijgen?’. Alsof ze me gehoord had begon ze zachtjes te huilen. Onze blikwisseling was heel intens. Het leek net alsof ze naar de tv keek, maar dan in mijn ogen. Nadat ze stopte met huilen hield ze nog steeds mijn handen vast. Ze probeerde wat te zeggen, maar kon amper een geluid maken. Met haar laatste kracht zei ze heel zacht: “Zo mooi…”. En er ontstond een diepe rust.

Nieuwsgierig naar de ziel
Deze ontmoeting en betekenisvolle dromen moedigden me aan om me verder te verdiepen in symbolisch bewustzijn. Ik las ergens dat het de taal van de ziel zou zijn. Maar wat is dat dan weer, de ziel? Lees daarover in het volgende stukje, over de ziel.