Mystagogie

Inwijding in de geheimen
De levensmissie. Heb jij wel eens het gevoel dat er meer is in het leven dan wat je op het eerste oog ziet? Dat er iets geheimvols, iets mysterieus bestaat in of achter onze natuur wat onze geest niet kan bevatten? Mystagogie betekent letterlijk ‘inwijding in de geheimen/het geheim’ (Grieks: mystagogia): kennis maken en vertrouwd raken met de geheimen achter de oppervlakte van ons leven. Einstein schreef over deze geheimen in zijn Gelaubensbekenntnis. In de loop van onze geschiedenis zijn deze geheimen onder verschillende namen bekend geworden, zoals God, Allah, het goddelijke, licht, liefde, geest, het Al, de oerbron of natuur. De taal van dit mysterieuze en het begrijpen daarvan brengt ons dichter bij ons zelf en bij onze levensmissie.

Je ervaring ermee kan groots en meeslepend zijn, zoals het ervaren van God, engelen, overledenen, mystieke ervaringen of uittredingen. Maar een gevoel van (ontrafeld) mysterie kan ook heel subtiel toeslaan. Bijvoorbeeld wanneer je op een berg staat in de sneeuw, als je iets weet wat je niet kon weten, een o ja gevoel krijgt, als je beetje bij beetje meer van het leven gaat begrijpen, als je het gevoel krijgt dat je niet alleen bent, als je je bewust wordt van betekenisvol toeval, gegrepen wordt door schoonheid, waarheid en/of goedheid, een relatie tussen hoofd, hart en handen ontdekt of als je op een andere manier oog krijgt voor dingen die je eerder niet opmerkte.

Je innerlijke wijsheid neemt toe als je bewust contact maakt met de diepere lagen van je leven. Dit bewust contact maken is te leren. In het woord ‘mystagogie’ zit het Griekse werkwoord ago, dat ‘leiden’ of ‘voeren’ betekent. Zoals een pedagoog een kind begeleidt, zo begeleidt een mystagoog een myste, iemand die de mysteriën van het leven wil doorgronden. Waarom ken ik geen mystagoog? Vroeg ik me in 2013 af. Want ik wilde heel graag verder ingewijd worden in de geheimen van het leven. Of kende ik misschien wel een mystagoog, maar herkende ik hem of haar niet?

Mijn mystagogen
Mijn ouders bleken mijn eerste mystagogen. Zij voedden mij in het onderscheiden van goed en kwaad, lieten me twee kerkelijke stromingen ontdekken, wezen me op de zin van gezonde voeding, beweging en gebed en maakten me bewust van vrouwelijke en mannelijke krachten. Mijn turntrainer Jan leerde me over het belang van zelfvertrouwen en zelfliefde en de relatie tussen lichaam en geest.

De volgende mystagoog verscheen pas jaren later in de vorm van mijn inmiddels overleden vriendin Mies. Zij nam me mee op spirituele ontdekkingstocht toen ik alleen nog maar open stond voor ‘evidence based’: zintuiglijke, cijfermatige informatie. Ratio. Statistiek. De wereld waar zij het over had ging het zintuiglijke te boven. In het begin vond ik haar en wat ze zei een beetje apart, want ik kon het niet plaatsen. Maar iets van wat ze zei ging in me werken: ze wakkerde een vlammetje aan.

Als je niet luistert naar je lichaam en afdrijft van je levensmissie kun je op harde lessen stuiten, zodat je gaat nadenken over een verandering. Na zo’n harde les ging ik bewuster leven en weer de schoolbanken in om iets wezenlijks te leren. Dat wil zeggen iets anders dan wat ik las in de krant, iets anders dan de kennis die ik opdeed in mijn juridische, bestuurskundige en politieke werk, iets anders dan wat ik in mijn jeugd hoorde in de kerkbanken en iets anders dan ik tot nu toe op school had geleerd. Dat was het moment dat er nieuwe mystagogen in mijn leven kwamen.

Zo gaven docenten aan de Academie van Geesteswetenschappen me inzicht in (voor)christelijke en oosterse vormen van zingeving en spiritualiteit en de innerlijke ontwikkelingsweg die daarin schuilt. Nam Karen Hamaker me aan de hand bij het ontrafelen van de geheimen van de symbolische psychologie van psychiater Carl Gustav Jung. En begeleidde Pauline Plokhooij me bij het opdoen van wijsheid over licht, liefde, energie, stilte, geleide meditatie en visualisatie. Mystagogie is een bewustwordingsproces.

Je eigen mystagoog worden
Iedereen die door een mystagoog wordt ingewijd in de geheimen van het leven heeft er belang bij daarnaast zijn eigen mystagoog te zijn. Werkelijke inwijding zit namelijk niet in het lezen of onderwezen worden over het innerlijke ontwikkelingspad. Werkelijke inwijding beleef je. Onder meer via yoga, meditatie, zang, gebed, in de natuur zijn, rituelen, bijzondere ervaringen, dromen, betekenisvol toeval en systeemwerk. Door daarmee aan de slag te gaan verdiepte langzaam maar zeker mijn zelfinzicht en mijn beleving van ‘dat wat mij overstijgt’.

Verbonden blijven met dat wat je overstijgt vraagt om dagelijks onderhoud. Zeker als je andere mensen daarin professioneel begeleid. Omdat deze verbinding mijn geest verruimt, mijn leven zin en betekenis geeft, mijn lichaamsbewustzijn vergroot en mijn professionaliteit verhoogt pas ik mijn leefstijl daarop graag aan. Daarom probeer ik zo zuiver mogelijk te eten en te drinken, laat ik alcohol, cafeïne, suiker en vlees staan, gebruik ik volop groente, zaden, pitten, olijfolie en fruit, beweeg ik voldoende om me fit te voelen, mediteer ik dagelijks, beperk ik negatieve invloeden van buitenaf en heb ik aandacht voor dankbaarheid, dienstbaarheid en het loslaten van klein en groot zeer.

Elke dag is een goede dag om hiermee te starten. En het gaat en hoeft niet allemaal in één keer! Inwijding in de geheimen is een geleidelijk proces. Je voelt vanzelf wat voor jou de juiste weg en het juiste tempo is. En niemand is ooit uitgeleerd.

Meer lezen?
In het boek Mystagogie, inwijding in het symbolisch bewustzijn van dr. Tjeu van den Berk lees je meer over mystagogie. Met vele verwijzingen naar andere inspirerende schrijvers.