Mystagogie – inwijding in de geheimen

Zoals ik schreef in mijn blogberichten over de kundalini energie, kan iedereen een ‘christos’ worden en blijkt uit de Bijbel dat het koninkrijk van God in onszelf gevonden kan worden. Nadat ik het gevoel had dat ik God en Jezus ‘bij toeval’ op verschillende manieren had ontmoet, wilde ik weten of deze ontmoetingen ‘opwekbaar’ zijn, wat er feitelijk gebeurde en in welke tradities deze ontmoetingen passen. In mijn zoektocht stuitte ik op het begrip ‘mystagogie’. Het is natuurlijk niet toevallig dat die dingen met elkaar te maken bleken te hebben…

Inwijding in de geheimen
Mystagogie betekent letterlijk ‘inwijding in de geheimen’ (Grieks: ‘mystagogia’). Het heeft te maken met ingewijd worden en ingewijd raken in het Geheim dat ons leven draagt. Einstein schreef over dit geheim in zijn Gelaubensbekenntnis zoals ik eerder vertelde. Christenen noemen het God. Deze inwijding vindt plaats als je God, Licht, Liefde, het Al, de Oerbron (of hoe je deze heilige kracht ook noemt) beleeft in concrete ervaringen.

Mystagogie komt van het Griekse werkwoord ago dat ‘leiden’ of ‘voeren’ betekent. Zoals een pedagoog een kind begeleidt, zo begeleid een mystagoog een myste, iemand die de mysteriën van het leven wil doorgronden. Waarom kende ik geen mystagoog? Vroeg ik me af. Want ik wilde heel graag verder inwijd worden in de geheimen van het leven. Of kende ik misschien wel een mystagoog, maar herkende ik hem of haar niet?

Mijn mystagogen
Mijn eerste mystagoog bleek mijn inmiddels overleden vriendin Mies te zijn. Zij nam me mee op spirituele ontdekkingstocht toen ik alleen nog maar open stond voor ‘evidence based’: zintuiglijke, cijfermatige informatie. Statistiek. De wereld waar zij het over had ging het zintuiglijke te boven. In het begin vond ik haar en wat ze zei een beetje apart. Want ik kon het niet plaatsen. Kan je nagaan hoe hardleers ik was, want ik had toen o.a. al een Christusvisioen gehad! Iets van wat ze zei ging in me werken. Diep van binnen. Haar helderziende inzichten en levenswijsheid raakten ‘iets’ aan. Zij is op aarde bij me geweest tot het moment dat ik zelf een volgende stap kon zetten.

Als je niet luistert naar je lichaam en afdrijft van je eigenlijke levensmissie kun je op harde lessen stuiten. Een ommekeer is dan de bedoeling. Na zo’n harde les wist ik dat ik anders wilde leven en weer de schoolbanken in moest om écht iets te leren. Iets wezenlijks. Dat was het moment dat er nieuwe mystagogen in mijn leven kwamen. In de vorm van enkele docenten aan de Academie van Geesteswetenschappen. Zij gaven me inzicht in (voor)christelijke en oosterse vormen van zingeving en spiritualiteit en de innerlijke weg die daarin schuilt.

Karen Hamaker wijdde me in in de geheimen van de symbolische psychologie van psychiater Carl Gustav Jung. Jung sloeg een brug tussen de wetenschappelijke wereld van begin 20ste eeuw en de innerlijke kant van religieuze stromingen. De westerse wereld richtte zich sinds de ‘verlichting’ helemaal op het zintuiglijke. Door zijn eigen visioenen en dromen en die van zijn patiënten te ontrafelen, zette hij velen op een nieuw spoor.

Mystagogie als bewustwordingsproces en binnen kerken
Iedereen die door een mystagoog wordt ingewijd in de geheimen van het leven heeft er belang bij daarnaast zelf zijn eigen mystagoog te zijn. Werkelijke inwijding zit namelijk niet in het lezen of onderwezen worden over het innerlijke ontwikkelingspad. Werkelijke inwijding beleef je. Bijvoorbeeld via yoga, meditatie, zang, gebed of één worden met de natuur. Door bijzondere ervaringen, dromen, visioenen, synchroniciteit. Zo verdiepte mijn godsbeleving. Vanaf het moment dat je het goddelijke binnen en buiten jezelf gaat ervaren, spreek je niet meer over geloven, maar over weten. Mystagogie is een bewustwordingsproces.

Ik ben hervormd dooplid en kerkganger en altijd op zoek naar mystagogische elementen binnen kerkdiensten. Er wordt binnen kerkgemeenschappen veel voor anderen gedaan. Dat is heel mooi en raakt een kern van het christendom: heb je naaste lief als jezelf. Ook prijzen, danken en loven komen elke dienst terug. Daardoor is het mogelijk je met God te verbinden. Maar het lijkt ook of -in protestantse diensten- veelal verstandelijk wordt geprobeerd om God op het spoor te komen. Wat hij/zij met de wereld voor heeft. Hoe men het beste kan leven.

Het deel waar de wezenlijke verbinding met het Geheimvolle wordt gevoeld, een ‘aanloop’ om uit het verstand in het gevoel te raken, om samen op te gaan in wie en wat in wezen één is, een energieveld van Liefde en Licht te scheppen, de diepere lagen onder de letterlijke Bijbelteksten te beleven, het symbolisch bewustzijn aan te wakkeren… daaraan staan wellicht onbewust de geschiedenis, ratio en dogma’s in de weg.

Steeds minder mensen vinden binnen kerken vinden wat ze zoeken. Maar de behoefte aan zelfkennis en kennis van de mysteriën van het leven blijft bestaan. Het lijkt erop dat de geschiedenis zich herhaalt. Dat nu weer gebeurt wat 2000 jaar geleden gebeurde bij het ontstaan van het Christendom. In mijn blog over Matteüs 23 lees je hoe Jezus zwaar van leer trekt tegen de Farizeeën en schriftgeleerden. Hij noemt ze ‘blinde wegwijzers’. Omdat ze zich niet meer richten op innerlijke reiniging en werkelijke verbinding. En omdat ze anderen door hun eigen gebrek aan godsbeleving een verkeerde kant op sturen.

Mystagogie als individuele, innerlijke ervaring
Een omslag is in mijn ogen mogelijk om het tij van de leegloop van kerken te keren. De zeer invloedrijke rooms-katholieke theoloog Karl Rahner (1904-1984) zette zich ook in voor een andere koers (1*). Hij was voorstander van een praktische theologie en een individueel en innerlijk beleefd christendom. Tijdens de rooms-katholieke Paasviering van oudsher kon men nog een mystagogische catechese ontvangen. Daaromheen werden mensen echter niet begeleid in ervaringsgerichte godsbeleving. Rituelen raakten daardoor ‘gestold’. Het ritueel werd de werkelijkheid in plaats van een middel tot beleving, tot éénwording. Een persoonlijk mystagogisch groeitraject bestond niet.

Rahner moedigde het ervaringsgericht spiritueel begeleiden aan. Hij zegt in zijn Handboek van de pastoraaltheologie (p. 57): “De kerk zou bij al haar handelen de mystagoge moeten zijn die de mens ertoe brengt in zijn binnenste Gods genade te ervaren.” In een ander stuk (2*) stelt hij dat transcendentale ervaringen en mystagogie elkaar oproepen en dat begeleiding nodig is in de religieuze ervaring, waarvan velen denken dat ze die niet in zichzelf kunnen ontdekken. “Een mystagogie die zo bemiddeld moet worden dat iemand zijn eigen mystagoog kan worden.” (3*) Het instituut zou er volgens hem dus moeten zijn om een stukje met mensen mee te lopen op hun pad van volledige mens-wording en op weg naar verbinding met het allesomvattende. Niet om over te dragen, maar om op te roepen. Er vindt een ‘illuminatie’ plaats (1*).

Rahner realiseert zich dat hij te weinig heeft geschreven over ‘inoefeningstechnieken’ zoals bijvoorbeeld yoga: “oefeningen en technieken die in alle hogere religies (met meer of minder esoterie) aangeleerd en gepraktiseerd worden: leren omgaan met je lichaam, tot inkeer komen, stilte enzovoort.” (4*) In mijn blog Het geheim van het christendom haal ik een paar schrijvers aan die ook pleiten voor zo’n innerlijke, ervaringsgerichte weg. Daaronder Karel Douven. In zijn boek Het christendom op weg naar de 21ste eeuw beschrijft hij o.a. fasen van inwijding en wat de kerken zouden kunnen ondernemen om overeind te blijven of opnieuw te beginnen.

Het doorgeven van Licht
Mijn behoefte naar het doorontwikkelen van symbolisch bewustzijn, het direct verbonden zijn met de bron, bleef groot. Ik voelde dat er meer mogelijk was. Dat er meer was. Gelukkig vond ik een passende leerschool om mijn godsbeleving verder te verdiepen. In de opleiding tot Lichtwerker leerde Pauline Plokhooij me een volgende stap te zetten in wat er nodig is om het goddelijke te beleven: jezelf steeds weer met Licht en Liefde vullen, je ziel steeds weer zuiveren en je steeds opnieuw verbinden met de oerbron en je eigen goddelijke essentie.

Het is een lange weg, vanuit ons duale bestaan naar eenheid. Naarmate je zelf meer ingevoerd raakt in de geheimen van het leven, ontstaat er meer ruimte om deze geheimen met anderen te delen. Uitdragen en overdragen. In de vorm van blogberichten, muziek maken, schilderen, dichten en andere manieren van geïnspireerd creëren. Ik mocht gaan schrijven over de universele weg tot her-verbinding (re-ligare), die te vinden is in alle spirituele tradities. En leerde psychotherapeutische technieken te combineren met lichtwerk. Door als kanaal Licht door te geven, ontstaan ook bij anderen inzichten en inspiratie op een dieper niveau. Zo kan iedereen die daarvoor open staat stappen zetten op het mystagogisch pad en zijn of haar eigen mystagoog worden. Zo kan iedereen die er voor open staat op den duur een beetje een Jezus of een Mies worden voor anderen.

Meer lezen?
Wil jij je eigen mystagoog worden? Lees dan de boeken van Sanaya Roman. In het boek Mystagogie, inwijding in het symbolisch bewustzijn van Tjeu van den Berk lees je meer over de theorie van mystagogie. En in het proefschrift van Annemiek de Jong- Van Campen Mystagogie in werking lees je o.a. hoe een aantal mensen hun mystagogisch proces hebben ervaren.

Noten
1* Tjeu van den Berk, Mystagogie, Inwijding in het symbolisch bewustzijn 2007
2* Schriften zur Theologie Band XII l.c. 595
3* Frömigkeit früher und heute l.c. 22
4* R. Bleinstein, Mystagogie und religionspädagogik in H. Vorgrimler Wagnis Theologie 1979, p. 54.

Share this Post