De onderstroom ervaren

De onderstroom die niemand ziet, bepaalt de richting op elk gebied.‘ Stef Bos

Veel gewenste veranderingen mislukken omdat er onvoldoende rekening wordt gehouden met de diepere lagen en krachtenvelden die er spelen. Dit wordt ook wel de onderstroom genoemd. De onderstroom kun je omschrijven als een beweging die je niet ziet, maar die wel de richting bepaalt. Denk aan het gevoel constant te moeten voldoen aan verwachtingen, maar je weet niet welke verwachtingen. Je kunt je moeilijk verbinden met anderen en je weet niet waar dit aan ligt. Je wilt afvallen, maar het wil maar niet lukken. Of je hebt een prachtig businessplan met concrete stappen dat maar niet het gewenste resultaat oplevert. ‘Iets’ zorgt voor stremming.

De onderstroom geeft onzichtbaar richting aan ons leven
De bekende psychiater Carl Gustav Jung was gefascineerd door de onderstroom. In de diepere lagen van het water voor zijn huis herkende hij deze: een metafoor voor het onbewuste in zijn dieptepsychologie. De onderstroom kan verbindend en positief uitwerken. Maar ook mensen uit balans brengen, zorgen voor ziekte en voor onmin in teams. Die onderstroom is daarom een belangrijke weg naar verbinding. Maar dan moet je hem eerst in beeld krijgen. Dat is op verschillende manieren mogelijk, maar het lukt je niet met denkwerk. De meeste inzichten en kansen voor verandering ontstaan als je de onderstroom zelf voelt en ervaart.

Opstellingenwerk als eye-opener met impact
Systeemwerk, waartoe familie- en organisatieopstellingen behoren, is een heel geschikt instrument om inzicht te krijgen in de onderstroom. Het heet systeemwerk omdat het mogelijk is om een heel systeem en de interactie daarbinnen (en buiten) in beeld te brengen. Denk aan je gezin van herkomst, met de invloed van voorouders. Of het team waarin je werkt, met het krachtenveld van de organisatie en de persoonlijke issues van jou en je collega’s.

De inzichten die je krijgt kunnen confronterend zijn. Onbewust aanwezig verdriet, angst of stress worden in een opstelling voelbaar. Gelukkig maar, want dan kun je er iets mee. Het grote voordeel van systeemwerk is namelijk dat deze opstellingen ruimte bieden voor verandering. Door naast je hindernis ook een oplossing op te stellen, zie en ervaar jij hoe je verder kan. Deze informatie is enorm waardevol voor persoonlijke transformatie en voor duurzame veranderingen in organisaties.

Ik kan onder meer een opstelling voor je verzorgen met poppetjes, stenen en andere attributen (een tafelopstelling) en met vloerankers (placemats die je op de grond legt). Daarbij gaan jij en ik invoelen hoe een situatie voor jou aanvoelt, wie of wat er allemaal meespeelt en hoe je verder kunt.